Nä edäk ki, Hitlerimiz yox bizim?…

Azär Häsrät

Azär Häsrät, azer@azerhasret.com

Adolf Hitler heç dä sevdiyim bir tip deyil. Heç zaman ona räğbätim olmadı vä olması da mümkün deyil. Çünki insanlığa än böyük dähşätlärdän birini yaşatmış bu qäddar şäxsin hätta yaxşı yönläri dä pis ämällärinin kölgäsindä qalır. Bununla belä, här kim olur olsun, ämälinin däyäri verilmälidir.

Eşitdiklärimdän, oxuduqlarımdan çıxış edäräk Hitlerin bir ämälini örnäk olaraq göstärmäk istärdim. Deyilänlärä görä, o, hakimiyyät başına gäldikdän sonra atdığı käskin addımlarla alman millätini (xalqını deyil) än mädäni, än yüksäk vä än dürüst bir säviyyädä tutmağa çalışırmış. Bunun üçün gerçäkläşdirdiyi addımlardan biri dä qatara biletsiz minänlärlä bağlı olub. Belä rävayät edirlär ki, günlärin bir günündä Hitler şäxsän özü bir qatarı bir yerdä saxlatdırır vä bütün särnişinlärin aşağı düşmäsini ämr edir. Här käs aşağı düşdükdän sonra bileti olanların yenidän qatara minmäsinä izn verir. Bir xeyli särnişin biletsiz olduğundan qatara minä bilmir. Hitler heç bir sorğu-sual etmädän onları sıraya düzüb hamısını güllälätdirir vä deyirlär ki, ondan sonra näzarät olmasa belä heç bir alman näinki ictimai näqliyyata biletsiz minmir, ümumiyyätlä bu millät başının üzärindä näzarät gäräkdirmäyäcäk qädär ağıllanır.

Bilmiräm, Hitler haqqında deyilän bu olay doğrudur, ya yalan, ancaq qäddar olsa da därs alınası örnäkdir. Bäzän insanları gäräkli bir şeyä alışdırmaq, doğru yola çäkmäk üçün belä yöntämlärä dä gäräk duyulur…

Mäsälämizä gälincä, Azärbaycan 20 ildän çoxdur ki, bağımsız bir dövlätdir. Täbii ki, bu bağımsızlığın özüylä gätirdiyi bir sıra imkanlar da var. Ancaq nä käramätdirsä, hämin imkanlardan bir cür yararlana bilmirik ki, bilmirik. Yäni yararlanmaq istämirik desäk, daha doğru olardı.

Bir zamanlar, daha doğrusu 10 il öncä Azärbaycanda häll edilmämiş bir älifba sorunu vardı. Hälä 1992-ci ildä ölkämizdä räsmi şäkildä latın älifbasına keçilmäsi qärarlaşdırılmışdı. Prezident Äbülfäz Elçibäyin hakimiyyäti dönämindä bu işin tam olaraq başa çatdırılması planlaşdırılırdı. Ancaq 4 iyun 1993-cü il tarixindä Rusiya dästäkli antimilli vä xäyanätkar güclärin gerçäkläşdirdiyi dövlät çevrilişi bir çox milli mäsälälär kimi bu işi dä yarıda buraxmışdı. Bununla belä, sağ olsun, prezident Heydär Äliyev yarıda qalan bu işi gec dä olsa, 2001-ci ilin avqustunda bir säräncamla qısa müddät ärzindä häll etdi. Doğrudur, hämin qärarın alınmasında bizim kimi insanların müäyyän pärdäarxası çalışmaları da olmuşdu. Lakin pärdäarxası dediyimiz mäsälänin pärdä arxasında qalmasının gäräkliliyini dilä gätiräräk älifba söhbätini qapatsaq yaxşıdır. İndi sıra ortaq türk älifbasındadır ki, inşallah, onu da häll etmäyä yaxınlaşmaq üzräyik.

Böyük öndär Elçibäyin yarımçıq buraxmalı olduğu işlärdän daha biri dä soyadlarla bağlı idi. İsa Qämbärin başçılıq etdiyi Ali Sovetin bu mäsälä haqqında da qärarı vardı. Düzdür, farslara aid –zadä soyad sonluğunu da içärmäsi baxımından qärar bir qädär qüsurlu idi, ancaq icraat açısından çox älverişli sayıla bilärdi. Çünki orada yazılırdı ki, vätändaşlar soyadlarındakı rus sonluğunu räsmän däyişdiränä qädär istädikläri yerdä milli şäkildä qullana bilärlär. Häm dä soyadların milliläşdirilmäsi üçün vätändaşların här hansı rüsum ödämäsinä gäräk yox idi…

Ancaq prezident Heydär Äliyevin häll etdiyi älifbadan färqli olaraq bu soyad mäsäläsi hälä dä bir boyunduruq olaraq boynumuzdan asılıb qalmaqdadır. Nä hikmätdirsä, insanlarımız bir zamanlar bizim torpaqlarımızı işğal edän, bälkä dä onlarla Xocalı faciäsindän daha dähşätli faciälär yaşatmaq hesabına milli kimliyimizä äl qoyan farslardan vä ruslardan miras qalmış soyad sonluqlarından äl çäkmäk istämirlär ki, istämirlär! Nädir axı insanlarımızı bu duruma düşürän?

İnsanlarımızın böyük bir qismi vecsizdir! Täässüflär olsun älbättä! Dövlät üzärinä düşäni zatän edib: soyadlarımızdakı işğalçılardan qurtulmaq üçün çox sadä bir qayda müäyyänläşdirilib. Här käsin sänädini älinä alaraq bir-iki idaränin qapısını döymäsi lazımdır ki, bunu da etmäyä ärinänlärimiz häddän artıqdır deyäsän…

Nä etmäli o zaman? Bir az daha qärarlı davranmalı mäncä. İndi bu cür mäsäläläri häll edäcäk Hitlerimiz dä yoxdur. Soyad mäsäläsi bir älifba mäsäläsindän färqli olduğu üçün Heydär Äliyev kimi käskin qärar vermäk dä mümkün deyil. Ona görä dä iş qalır vätändaşın üzärindä!

Män vätändaş olaraq öz üzärimä düşäni etmiş birisiyäm. Häm ailä üzvlärimin, häm dä şäxsän özümün pasportumda soyadım işğal qalığı olmadan yazılıb. Bununla yetinmäyäräk zaman-zaman başqalarının da uyğun addım atması üçün çalışırıq vä nä yaxşı ki, bu günä qädär xeyli uğur qazanmışıq.

Vä belä addımlardan birini hardasa altı ay öncä atmağa başladım. Facebook dostlarım arasında rus vä fars soyad sonluğu daşıyanları aşkar edib uyardıqdan sonra onlarla virtual dostluğuma son vermäyä başladım. Bir az irälilämişdim ki, bäzi dostlarım mäni bu cür şäxslärä bir az zaman tanımağın gäräk olduğuna inandırdı. Tanıdıq da zatän…

İndi yenä dä hämin mäsäläyä qayıtmışıq. Facebook dostlarımın arasında rus vä fars soyad sonluğu daşıyanları artıq iki gündür tämizlämäyä başlamışam. Bäziläri bunu sakitcä qäbul edir. Ancaq bäziläri olmazın bähanälär ürätäräk özlärinä haqq qazandırmağa çalışır. Än çox gözä çarpan bähanä dä budur ki, Azärbaycanın soyad mäsäläsini häll edäcäk idarälärindä süründürmäçilik, rüşvät vä s. kimi mänfi hallar var. Şübhä etmiräm ki, belä hallar var. Ancaq, axı bu, väziyyätdän çıxış yolu deyil. İndi rus, fars deyil dä, ermäni soyadı daşımağa mäcbur edilmiş olsaydıq, hansısa bürokrat üzündän buna da boyun äymäyä razı olmalıydıqmı? Yäqin ki, bu cümläni oxuyanlar bir ağızdan “Äsla!”, deyä cavab verirlär. İşğalçının yaxşısı-pisi olarmı heç? Olmaz! Çağımızda Xocalıda ermänilär bizä nä vä nä üçün etdilärsä, ruslar vä farslar onlardan yüz illär öncä vä häm dä yüz illär boyu hämin hadisälärin on, yüz qatını etmädilärmi?! Elä isä rus vä fars mirası olan soyad sonluqlarından qurtulmaq bizim üçün bir namus, şäräf mäsäläsi deyilmi? Män belä anlayıram vä belä dä häräkät ediräm. Siz necä, äziz soydaşlarım?!

Oxunma sayı: 5855
Share

2 Comments to "Nä edäk ki, Hitlerimiz yox bizim?…"

  1. 5 January 2012 - 19:47 - 19:47 | Permalink

    SİZİ CANI-DİLDƏN DƏSTƏKLƏYİRƏM VƏ İSTƏYTİRƏM Kİ, SİZİN BU YAZINIZI BÜTÜN VƏTƏNDAŞLARIMIZ OXUSUN VƏ PAPAQLARINI QABAQLARINA QOYUB DƏRİN-DƏRİN FİKİRLƏŞSİNLƏR!…ƏCABƏ, BİZ NƏ ZAMAN ŞƏRƏF VƏ LƏYAQƏT İŞİMİZ OLAN BU ACIMIZA ƏLAC EDƏCƏYİK ?…