Orta Asiyada taksi xidmäti vä Azärbaycan

Azär Häsrät

Azär Häsrät, azer@azerhasret.com

Hansısa ölkäyä säfär etdiyi zaman bir insan orada gördüklärini bäzän uzun zaman unuda bilmir. Bäzän dä elä olur ki, insanın diqqätini ciddi şäkildä çäkä biläcäk bir şeyä rast gälmir. Bununla belä, istänilän ölkäyä säfär etdiyi zaman här käs qälämä almağa, başqaları ilä paylaşmağa çox mövzu tapa bilär. Necä ki, män ediräm…

Aprelin 25-dän mayın 9-däk Beynälxalq Avrasiya Mätbuat Fondunun sädri Umud Rähimoğlu ilä birlikdä Qazaxıstana vä Qırğızıstana etdiyim säfärdä diqqätimi çäkän mäsälälärdän bir taksi fäaliyyätläri idi. Bu da täsadüfi deyildi. Çünki Astana hava limanına enib şähärä getmäk üçün taksiyä yanaşmaq istäyirdik ki, bir neçä näfär cavan oğlan önümüzü käsdi. Täbii ki, taksi xidmäti täklif edirdi. Lakin biz anlayanda ki, bu gänclär sadäcä qaçaq taksi xidmäti göstärir, onlardan uzaqlaşıb dayanacaqda gözläyän taksilärdän birinä yanaşdıq. Elä işin än qäribäsi dä burada baş verdi. Qaçaq taksiçilär räsmi taksi fäaliyyäti göstärän gäncä yanaşaraq onu hädälämäyä başladılar. Biz isä “indi polis çağırarıq, sizinlä mäşğul olar” deyib canımızı qurtarmaq istäyirdik ki, qaçaqlardan biri, “çağırın da, nä olacaq ki?” deyä özünä inamlı şäkildä cavab verdi. Täbii ki, baş qoşmadıq vä taksimizä oturub şähärä yollandıq.

Yolda taksi sürücüsündän baş veränlärlä bağlı bizi bilgiländirmäsini rica etdik. Adamın üräyi açıldı, nä açıldı. Dedi ki, “bunların älindän hava limanından müştäri götürmäk olmur. O saat adamın üzärinä tökülüşüb döyürlär. İndi dä gördünüz, mäni hädälädilär. Yaxşı ki, siz var idiniz, yoxsa üstümä düşärdilär”.

Düz deyirdi. Qaçaq taksiçilär onu hädäläyirdilär. Hätta maşınına bir-iki täpik dä vurdular. “Bäs polisä şikayät edä bilmirsiniz?”, – deyä soruşanda, taksiçimiz cavab verdi: “Nä şikayät? Kimdir şikayätä baxan? Bunlar mafiyadır. Himayäçiläri dä elä polislärdir. Özü dä bunların çoxu dustaq häyatı görmüş insanlardır. Diränsän, säni bıçaqlayıb täzädän dustaq evinä qayıtmaq onlar üçün heç nädir”. Bax, belä.

Taksi täässüratlarımız bununla bitmädi älbättä. Sähäri gün Astanada keçiräcäyimiz görüşlärä getmäk üçün taksi saxlatdırmaq istäyändä daha bir färqli halın şahidi olduq. Düz yarım saat bir dayanacaqda dayanıb gözlädik. Bir dänä dä olsun taksi keçmädi yoldan. Axırda bir gäncä yaxınlaşıb yardım istädik. Üzümüzä tääccüblä baxıb, “çıxın yolun üstünä, älinizi qaldırın, istänilän maşın sizi istädiyiniz yerä aparacaq”, – deyä cavab verdi. Doğrudan da, heç iki däqiqä keçmämiş, bir maşın dayandı vä qiymätdä razılaşdıqdan sonra maşına äyläşib yolumuza davam etdik. Astanadakı üç günümüz ärzindä daha taksi problemimiz olmadı.

U.Rähimoğlu aprelin 28-dä Bakıya qayıtdıqdan sonra män dä Almatıya yollandım. Qatarla. Çox tämiz, säliqäli, yüksäk xidmät göstärän qatarla 19 saat yol getdikdän sonra Almatıya çatdım.

Burada artıq Astana täcrübäsindän çıxış etdim. Vağzalda dayanan taksilärdän birinä yanaşıb gedäcäyim yeri nişan verdim vä qiymäti razılaşdırıb yola düşdük. Sonrakı günlärdä Almatıda taksi problemim olmadı.

Mayın 4-dä Bişkekä yollananda qärara gäldim ki, burada da taksi fäaliyyäti ilä maraqlanım. Eyni durum idi. Yolda dayanıb älini qaldırırsan, täsadüfi maşın säni çox ucuz qiymätä istädiyin yerä aparır. Täbii ki, qiymäti öncädän razılaşdırmaq şärtilä. Adamı aldatmağa cähd dä etmirlär. Sadäcä soruşurlar ki, nä qädär pul veräcäksän? Tutaq ki, 5 kilometrlik bir yol gedäcäksänsä, Azärbaycan manatına çevirändä 2 manata uyğun bir mäbläğ täklif edirsän vä sevinäräk razılaşırlar.

Bişkekdä diqqätimi çäkän bir dä o oldu ki, buranın TV kanallarında davamlı olaraq taksi xidmäti üçün öz maşını ilä birlikdä sürücülärin işä dävät edilmäsi haqqında elanlar verilirdi. Demäk ki, istänilän şäxs öz avtomobili ilä taksi xidmäti göstärmäk üçün konkret bir firmaya qeyd oluna vä işä başlaya bilär.

İstär Astana, istär Almatı, istärsä dä Bişkekdä taksilärlä bağlı diqqätimi çäkän daha bir mäsälä dä vardı. Burdakı taksilär heç dä eyni rängli, eyni markalı maşınlar deyildi. Äksäriyyäti sadäcä çox köhnä maşınlar idi. Aralarında allahın “Juquli”sindän tutmuş “Mersedes”ä kimi här cür maşına rast gälmäk olar…

Vä bu taksi mäsäläsinä täsadüfi toxunmadım. Orta Asiyanın bu iki qardaş ölkäsindä bu fäaliyyäti gördükcä, gözümün önünä Azärbaycandakı “näqliyyat müfättişi” adlı yolkäsänlär gälirdi. “Xüsusi razılıq” adı ilä bir parça çöräk därdindä olan taksiçilärin önünü käsib däfälärlä ölümlärinä belä säbäb olan bu quldur dästäsinin fäaliyyätini, guya, mädäni taksi xidmätinin tänzimlänmäsi ilä bağlayırlar. İddia da edilir ki, onlar olmasa här yerindän duran taksiçiliklä mäşğul olacaqmış vä bu da bizim ölkämizin imicinä ciddi zärär vurur.

Qazaxıstanda vä Qırğızıstanda da isä deyirlär ki, dövlät biläräkdän insanlara şärait yaradır ki, işsiz qalanlar çöräk pulunu heç olmasa taksiçilik hesabına qazana bilsin. Yäni dövlät vätändaşı işlä tämin edä bilmädiyi üçün heç bir razılıq, rüsum, vergi täläb etmädän onların bu yolla pul qazanmasına imkan verir. Häm dä bu şärait heç dä ölkänin imicinä zärbä vurmur. Üstälik, bu ölkälärdä “näqliyyat müfättişläri” dä yoxdur. Lisenziya idaräsi deyilän bir qurum da yollarda maşınların önünü käsmir. Allahın polisi belä, näinki heç bir maşını saxlamır, heç özü dä gözä däymir. Bu müşahidälärimi män tipik Asiya ölkäläri olan Qazaxıstan vä Qırğızıstanda aparmışam. Biz isä, iddia edildiyinä görä, Avropa ailäsinin bir üzvüyük. Nä bilim, vallah. Mäncä, Qazaxıstanla Qırğızıstan bu taksi mäsäläsindä Avropaya daha çox oxşayır, näinki biz…

Astana şähäri. Yolun üstündä dayanıb bu maşınlardan här hansı birinä işarä etmäk yetär ki, sizi arzu etdiyiniz yerä aparsın.

Almatı şähäri. Burada da durum eynidir. Saxlat, min, get.

Bura isä Bişkekdir. Yolun qırağında dayanan maşınlarda taksi işaräsi yoxdur. Ancaq taksi xidmäti göstärmäyä hazırdırlar.

Oxunma sayı: 5160

1 Comment to "Orta Asiyada taksi xidmäti vä Azärbaycan"