“Hansısa partiyanın gälib Azärbaycanda fäaliyyät qurması başadüşülän deyil”

Azär Häsrät: “Partiya yaratsam vä ABŞ-da ölkänin daxili işlärinä qarışacaq şäkildä fäaliyyät göstärsäm, buna dözärlärmi?”

Ötän häftä Baş prokuror Zakir Qaralovun ABŞ Milli Demokratiya İnstitutunun (MDİ) Azärbaycandakı nümayändäliyinin fäaliyyäti barädä Amerikanın Azärbaycandakı säfiri Riçard Morninqstara müraciät etmäsi, beynälxalq täşkilatların Azärbaycanda vätändaş cämiyyäti qurmaları adı altında täxribatçı işlärlä mäşğul olması, xarici dövlätlärin bu kimi yollarla başqa ölkälärin daxili işlärinä müdaxilä etmäsi vä sair mäsälälärlä bağlı “Kaspi”nin suallarını Orta Asiya vä Güney Qafqaz Söz Azadlığı Şäbäkäsinin sädri Azär Häsrät cavablandırır.

– Baş prokurorluğun MDİ-nin Azärbaycandakı nümayändäsinin fäaliyyäti barädä ABŞ säfirliyinä müraciät etmäsinä münasibätiniz necädir?
– Män här şeyin hüquq müstävisindä häll olunmasının täräfdarıyam. Ona görä dä ABŞ kimi dünyaya demokratiya ixrac etmäklä mäşğul olan bir ölkäyä aid mäsälälärin dä hüquqi müstävidä häll edilmäsini vacib sayıram. Mähz bu baxımdan baş prokurorluğun säfirliyä belä bir mälumat vermäsi, müraciät elämäsi täqdirälayiqdir. Män hämin müraciäti diqqätlä oxumuşam. Orada doğrudan da bir vätändaş olaraq mäni dä düşündürän suallar yarandı. Täsävvür edin, qısa bir müddät ärzindä bir näfär Amerika vätändaşı, yaxud ABŞ-dan gälmiş bir täşkilatı tämsil edän şäxs 1 milyon dollardan artıq väsaiti nağd şäkildä bankdan alıb näyäsä särf edir. Özü dä bu xırda mäbläğ deyil. 10-20 min dollar deyil ki, şäxsi ehtiyacların üçün götürüb xärclädiyini deyäsän. Azärbaycanda maliyyä hesabatlarının täqdim ediläcäyi müvafiq dövlät qurumlarına 1 milyon dollardan artıq väsaitin hara xärcländiyi barädä heç bir mälumat verilmäyib. Belä olan halda täbiidir ki, Azärbaycan hüquq-mühafizä orqanları bu mäsälä ilä maraqlanmalı idi, necä ki, indi maraqlanırlar.

– Beynälxalq täşkilatların Azärbaycanda vätändaş cämiyyäti qurmaları adı altında täxribatçı fäaliyyätlä mäşğul olmaları nä däräcädä düzgündür?
– Äslindä bu problem yeni deyil. Sadäcä olaraq, son vaxtlar qeyd olunan mövzu ätrafında daha çox müzakirälär aparılmaqdadır. Hätta 1990-cı illärin ävvällärindäki qarmaqarışıq dövrdä belä Azärbaycana istär yaxın, istärsä dä uzaq ölkälärdän müxtälif adlar altında täşkilatlar gälirdi. Onlar ölkämizdä yerläşib guya ki, demokratiya, insan haqları, keçid problemlärinin müzakiräsi vä sair adlar altında xalqımızı öz milli köklärindän uzaqlaşdırmaq, dövlätä qarşı çıxacaq vätändaşların yetişdirilmäsi ilä mäşğul idilär. Hämin qruplar arasında çoxsaylı missioner täşkilatlar da var idi. Son günlärdä bu mäsälänin yenidän gündämä gälmäsi çox ciddi bir problemdän xäbär verir. Beynälxalq täşkilatlar, xüsusän dä Amerikaya vä Avropanın müxtälif märkäzlärinä bağlı täşkilatlar bir qayda olaraq Azärbaycan dövlätindän täläb edirlär ki, qanunvericilik çärçiväsindä fäaliyyät göstärsinlär, insan haqlarına sayğı göstärsin, mätbuat vä fikir azadlığı üçün şärait yaratsın. Bütün bunları Azärbaycandan täläb edirlär. Şäffaflıq mäsäläsindä Azärbaycan hökumätini ciddi tänqidlärä märuz qoyurlar. Amma maraqlı burasıdır ki, hämin täşkilatların bir qismi özläri şäffaf deyil. Biz sual edändä ki, bu şäffaflıq sizdä niyä yoxdur, o zaman başlayırlar ölkämizin ünvanına müxtälif ittihamlar yağdırmağa. Azärbaycanın bir dövlät olaraq haqqı vä hüququ çatır ki, beynälxalq vä hansısa dövlätin milli täşkilatı olmasına baxmayaraq, bütün xarici qurumlardan här hansı hesabat täläb etsin. Xüsusän dä söhbät böyük mäbläğdä maliyyänin xärclänmäsindän gedirsä, bu, istär-istämäz şübhä doğurmalıdır. Buna kimlärinsä müxtälif don geyindirmäsi üçün heç bir säbäb yoxdur. Ägär doğrudan da här şey qanun çärçiväsindädirsä, maliyyä väsaiti qanuni yolla xärclänibsä, hämin maliyyä ilä bağlı hesabat vermäk imkanları varsa, näyä görä onlar bundan narahat olurlar?

– Xarici dövlätlärin bu kimi yollarla başqa ölkälärin daxili işlärinä müdaxilä etmäsinä necä baxırsınız?
– Müstäqilliyini äldä etdikdän sonra Azärbaycanda ictimai-siyasi väziyyät kökündän däyişdi. İnkişaf etmiş Amerika vä Avropa demokratiyasının bu ölkäyä gälmäsi üçün şärait yaradıldı. İndi Azärbaycan açıq bir dövlätdir. Azärbaycanda demokratiyanın, insan haqlarının, mätbuat azadlığının formalaşmasında Qärb institutlarının täcrübäsinin öyränilmäsi vä tätbiqi üçün här cür şärait yaradılıb. Amma bir mäsälä mänim üçün bu gün dä qaranlıqdır. Milli Demokratiya İnstitutu ABŞ-da konkret bir partiyaya bağlı täşkilatdır. Xarici ölkänin partiya täşkilatıdır. Mänim üçün maraqlıdır, här hansı partiya täşkilatının nä marağı var ki, okeanın o biri tayından bu tayına gälib hansısa işlärdä yaxından iştirak edir? Bunu Amerika dövläti etsä, başa düşmäk olar. ABŞ-ın dövlät olaraq yardım etmäsini, haradasa layihälär häyata keçirmäsini biz başa düşürük. Lakin hansısa partiyanın öz ölkäsindän gälib Azärbaycanda fäaliyyät qurması, mänim üçün başadüşülän deyil. Ägär sabah färd olaraq män partiya yaratsam, bu siyasi qurumun uzantısı kimi bir täşkilat yaratsam vä ABŞ-da ölkänin daxili işlärinä, iç siyasätinä qarışacaq şäkildä fäaliyyät göstärsäm, buna Amerika dözäcäkmi? İnanmıram ki, dözsünlär. Onlar qanun çärçiväsindä mänä yerimi göstäräcäklär. Belä olan halda Azärbaycanın da qanun çärçiväsindä här hansı tädbir alması normal qarşılanmalıdır.

– Sizcä, xarici ölkälärä bağlı täşkilatlar Azärbaycanda öz mäqsädlärinä nail ola bilärlärmi?
– Azärbaycan cämiyyätindä demokratiya, azadlıq üçün imkanlar yaradılıb, insanlar öz fikirlärini särbäst şäkildä deyä bilirlär. Yeni informasiya texnologiyaları häyatımıza çox sıx şäkildä daxil olub. Bundan sui-istifadä edän çoxlu sayda istär yerli, istärsä dä beynälxalq täşkilatlar da var. Yäni, demokratiya, insan haqları adı altında bu ölkäni başqa yollara sürüklämäyä cähd edän täşkilatlar mövcuddur. Täbiidir ki, onların arxasında böyük maliyyä dayanır. Onlar hämin o pulların hesabına, gücü hesabına bizim gänclärimizi öz yollarından sapdıra bilirlär. Täässüflär olsun ki, aktiv gänclärimizin bir hissäsi bäzän näyin necä olduğunu anlaya, vaxtında därk edä bilmir. Bu gänclärin bir hissäsi Qärblä yanaşı, Şärqdän gälän tählükälärä dä düçar olurlar. Uyuşdurucuya, içkiyä aludä olurlar. Yaxud da ki, başqa-başqa Azärbaycan mentalitetinä, milli kimliyinä xas olmayan zärärli värdişlärä yiyälänälär. Hämin adamlar täbiidir ki, Azärbaycana qarşı istifadä üçün xammala çevrilmiş olurlar. Amma buna baxmayaraq, män çox bädbin dä deyiläm. Bizim yetişmäkdä olan gänclärimiz var ki, dövlätimiz, millätimiz üçün här şeydän keçmäyä hazırdırlar. Belä gänclär Azärbaycanın problemlärini dä mähz ölkänin daxilindä Azärbaycan hakimiyyäti ilä, hökumäti ilä müzakirälär şäraitindä häll etmäyä meyllänirlär.

– Bu cür täsirläri neytrallaşdırmaq üçün hansı addımlar atılmalıdır?
– Äslindä Azärbaycan dövläti bu addımları atır. Son illär gänclärlä, media ilä bağlı uğurlu dövlät siyasäti häyata keçirilir. Artıq dövlätimizin iqtisadi imkanları yol verir ki, häm yerli täşkilatlara, häm dä müxtälif media qurumlarına maliyyä dästäyi versin. İnsanlar mäşğul olmadıqca, işsizlik olduğu zaman belä problemlär daha çox baş verir. Amma şükürlär olsun Azärbaycanda mäşğuluq getdikcä artmaqda, än yüksäk säviyyäyä çatdırılmaqdadır. Bu baxımdan Azärbaycan dövlätinin ayırdığı maliyyä väsaitläri gänclärin doğru yolda olmasına gätirib çıxarır. Demäk istädiyim odur ki, qeyri-hökumät täşkilatlarına, istär mediaya, istär gänclärä ayrılan väsaitlär äslinä qalanda öz müsbät näticäsini vermäkdädir. Mäşğulluğun tämini, milli adät-änänälärimiz çärçiväsindä tärbiyä, insanlarımızı, qeyri-hökumät täşkilatlarımızı bu yola cälb etmäk, mänä elä gälir ki, än doğru çıxış yolu olacaq. Demiräm ki, qapılarımızı bağlayaq, heç kim xaricdän gälmäsin, burada işlämäsin. Gälsinlär, işläsinlär, sadäcä olaraq, görünür, onlara zaman-zaman Azärbaycan qanunlarını da xatırlatmaq lazım olacaq.

Rufik İSMAYIL

Qaynaq: Kaspi qäzeti

Kaspi

Kaspi

Oxunma sayı: 1199

Share