"Müxalifət cığal uşaqlar kimi "oynamıram" deyir"

Azər Həs­rət: “Be­lə bir du­rum­da da mət­bu­at on­la­rın əlin­də ar­zuo­lun­maz alə­tə çev­ri­lib”
– Ta­hir Kə­rim­li ki­mi şəxs­lə­rə jur­na­list­lər hör­mət et­mə­li­dir. Çün­ki o, baş­qa­la­rın­dan fərq­li ola­raq ha­ki­miy­yət­lə giz­lin iş­bir­li­yi­nə get­mə­yib…

Azər­bay­can Mət­bu­at Şu­ra­sı­nın IV qu­rul­ta­yı ərə­fə­sin­də mət­bua­tı­mı­zın çox­say­lı mü­za­ki­rə­lə­ri bir da­ha gün­də­mə gəl­di və prob­lem­lə­rin baş­ver­mə sə­bəb­lə­ri ilə müx­tə­lif mü­la­hi­zə­lər səs­lən­di­ril­di. Qeyd olu­nan ərə­fə həm də me­dia təm­sil­çi­lə­ri ara­sın­da fi­kir ay­rı­lıq­la­rı­nın, na­ra­zı­lıq­la­rın ya­şan­ma­sı ilə yad­da qal­dı. Qar­şı-qar­şı­ya gə­lən tə­rəf­lər bir-bir­lə­ri­nin ün­va­nı­na kəs­kin it­ti­ham­lar, hət­ta təh­qir­lər be­lə yağ­dır­maq­dan çə­kin­mə­di.

Am­ma bu gər­gin­lik uzun sür­mə­di. Qu­rul­tay­dan bir qə­dər müd­dət keç­dik­dən son­ra hər şey unu­dul­du. Or­ta Asi­ya və Gü­ney Qaf­qaz Söz Azad­lı­ğı Şə­bə­kə­si­nin rəh­bə­ri Azər Həs­rət de­yir ki, be­lə bir və­ziy­yə­tin ya­şa­na­ca­ğı göz­lə­ni­lən idi. Çün­ki gər­gin­lik sü­ni ola­raq ya­ra­dıl­mış­dı:

– Möv­cud olan ajio­taj əs­lin­də Mət­bu­at Şu­ra­sı­nın qu­rul­ta­yı ilə bağ­lı idi. Gər­gin­lik MŞ səd­ri­nin fəa­liy­yət müd­də­ti­nin uza­dıl­ma­sı ilə bağ­lı olan mə­sə­lə­lər­dən do­ğur­du. Qu­rul­tay za­ma­nı bir qə­dər mü­za­ki­rə­lər, mü­ba­hi­sə­lər get­di, qu­rul­tay­dan son­ra “Me­dia aça­rı”nın təq­di­ma­tı za­ma­nı cid­di na­ra­zı­lıq­lar do­ğu­ran hal­lar baş ver­di. Ona gö­rə də mət­bu­at­da bu mə­sə­lə ilə bağ­lı dis­kus­si­ya­lar get­di. Na­ra­zı­lıq­la­rın qı­sa bir müd­dət­də ara­dan qalx­ma­sı on­dan xə­bər ve­rir ki, ajio­taj sü­ni ya­ra­dıl­mış­dı. Xü­su­sən MŞ ilə bağ­lı ajio­taj sü­ni idi, bu sə­bəb­dən də ayaq açıb ye­ri­mə­di.

– Ne­cə dü­şü­nür­sü­nüz, mət­bua­tı­mı­zın əv­vəl­ki prob­lem­lə­ri möv­cud­lu­ğu­nu qo­ru­yub-sax­la­yır­mı?

– Prob­lem­lər on­da da var idi, in­di də. Yə­qin ki, mət­bua­tın prob­lem­siz bir gü­nü olan de­yil. Ən de­mok­ra­tik öl­kə­lər­də be­lə mət­bua­tın prob­lem­lə­ri qal­maq­da­dır. O ba­xım­dan de­yə bil­mə­rik ki, prob­lem­lə­ri­miz öz həl­li­ni tap­dı. La­kin müs­bət sa­yı­la bi­lə­cək ha­di­sə­lər də baş ver­di. Xü­su­sən döv­lət kon­sep­si­ya­sı­nın qə­bul olun­ma­sı, qə­zet­lə­rə və agent­lik­lə­rə bir­də­fə­lik yar­dı­mın ay­rıl­ma­sı ilə bağ­lı pre­zi­den­tin at­dı­ğı ad­dım müs­bət ha­di­sə­lər idi. Bu ad­dım­la­rın fo­nun­da di­gər prob­lem­lə­ri­mi­zin həl­li­nə də biz ça­lış­ma­lı­yıq.

– Mət­bu­at Şu­ra­sı­nın qu­rul­ta­yı ərə­fə­sin­də ya­şa­nan­lar mət­bua­tın prob­lem­lə­ri sı­ra­sın­da jur­na­list həm­rəy­li­yi­nin yox­lu­ğu­nun da ol­du­ğu­nu üzə çı­xar­dı. Jur­na­list­lər nə üçün həm­rəy ola bil­mir?

– Həm­rəy­li­yin ol­ma­ma­sı prob­le­mi əs­lin­də biz­də ye­ni de­yil. Bu­nun sə­bəb­ka­rı, mə­nə elə gə­lir ki, bu gün jur­na­list­lə­rə baş­çı­lıq et­mək id­dia­sın­da olan­lar­dır. Fak­ti­ki ola­raq jur­na­list qu­rum­la­rı­na rəh­bər­lik edən şəxs­lər mə­mur­la­şıb­lar. Ona gö­rə də mət­bu­at­da bu cür ar­zuo­lun­maz hal­lar vax­ta­şı­rı tə­za­hür edir. Sü­ni şə­kil­də qa­rı­şıq­lı­ğın ya­ra­dıl­ma­sı bi­zim mət­bua­tı­mı­za heç vaxt fay­da ver­mə­yib və ver­mə­yə­cək də. Mə­nə elə gə­lir ki, Mət­bu­at Şu­ra­sı­nın qu­rul­ta­yı ərə­fə­sin­də mey­da­na gə­lən na­ra­zı­lı­ğı da bağ­lı qa­pı ar­xa­sın­da mü­za­ki­rə edib or­taq nöq­tə­yə gəl­mək olar­dı. Söz-söh­bət­lə­rin ya­ran­ma­sı­na rə­vac ver­mə­mək olar­dı. Bu­nu et­mə­yən, son nə­ti­cə­də də tən­qid olu­nan­lar sı­ra­sın­da qa­lan­la­rın bu öz gü­na­hı­dır. Gö­rü­nür, iş­lə­ri­nin öh­də­sin­dən gə­lə bil­mir­lər.

– Siz­cə, “Mət­bua­ta Döv­lət Dəs­tə­yi Kon­sep­si­ya­sı”nın im­za­lan­ma­sı mət­bua­tın han­sı prob­lem­lə­ri­nin həl­li­nə yar­dım­çı ola­caq?

– Bü­töv­lük­də bu kon­sep­si­ya­nın qə­bul olun­ma­sı­nın özü nə nə­ti­cə ve­rib-ver­mə­yə­cə­yin­dən ası­lı ol­ma­ya­raq müs­bət hal­dır. İkin­ci bir tə­rəf­dən Azər­bay­can­da mət­bu­at sa­hə­sin­də nor­mal tən­zim­lə­mə­yə eh­ti­yac var. Bu gün ye­rin­dən du­ran hər bir və­tən­daş is­tə­di­yi ad­da bir qə­zet tə­sis edə bi­lir­sə, bun­dan baş­qa məq­səd­lər­lə is­ti­fa­də edir­sə, kim­lə­ri­sə şan­taj edir­sə, bu­na bir son de­mək la­zım­dır. O ba­xım­dan dü­şü­nü­rəm ki, kon­sep­si­ya­nın or­ta­ya çıx­ma­sı, tən­zim­lə­mə­yə cəh­din ol­ma­sı müs­bət hal­dır. Biz­də Mət­bu­at Şu­ra­sı haq­qın­da qa­nu­nun qə­bul olu­nub-olun­ma­ma­sı ilə bağ­lı ic­ti­mai mü­za­ki­rə­lər ge­dir­di. Mən dü­şü­nü­rəm ki, Mət­bu­at Şu­ra­sı­nın sə­la­hiy­yət­lə­ri­nin bir qə­dər ar­tı­rıl­ma­sı­na eh­ti­yac var. Çün­ki Mət­bu­at Şu­ra­sı, sa­də­cə, bir qı­naq bə­ya­na­tı ilə çı­xış edir­sə, bu, ye­tə­rin­cə ef­fekt­li ol­mur. Am­ma onun han­sı­sa bir for­ma­da məc­bu­re­di­ci ad­dım­lar at­ma­sı­na şə­ra­it ya­ra­dı­lar­sa, çox­lu say­da prob­lem­lə­ri ara­dan qal­dır­maq müm­kün olar. Mən bu­nu mət­bua­tın tən­zim­lən­mə­si ba­xı­mın­dan de­yi­rəm. Za­ma­nı gə­lə­cək, biz kon­sep­si­ya­nın nə qə­dər bö­yük müs­bət ef­fekt ve­rə­cə­yi­ni mü­şa­hi­də edə­cə­yik.

– Seç­ki pro­se­sin­də mət­bua­tın ro­lu müs­bət qiy­mət­lən­di­ri­lir. La­kin bə­zən mət­bu­at­da “qa­ra pi­ar” kam­pa­ni­ya­sı üçün də is­ti­fa­də olu­nur. Bu­il­ki seç­ki­lər ba­rə­də nə dü­şü­nür­sü­nüz, be­lə cəhd­lə­rin ola­ca­ğı göz­lə­ni­lən­dir­mi?

– Tə­əs­süf­lər ol­sun ki, “qa­ra pi­ar”la bağ­lı Azər­bay­can­da acı­na­caq­lı du­rum var. Hət­ta seç­ki­lə­rə bir ne­çə il qal­mış mət­bu­at­dan sui-is­ti­fa­də hal­la­rı o qə­dər ar­tır ki, adam bə­zən jur­na­list ol­ma­ğı­na, ic­ti­mai-si­ya­si fəa­liy­yət­lə məş­ğul ol­ma­ğı­na peş­man olur. Bu il də is­tis­na de­yil. Mü­xa­li­fə­tin bir his­sə­si seç­ki­də iş­ti­rak et­mir, bir his­sə­si seç­ki­yə ge­dir, bu gün ye­nə də ic­ti­mai rəy­lə ma­ni­pul­ya­si­ya edi­lir. Konk­ret ola­raq bir par­ti­ya ilə ya­xın­lı­ğı ilə se­çi­lən qə­zet baş­qa bir par­ti­ya­nın qə­ze­tin­də ya­zı­lan­la­ra çox ko­bud re­ak­si­ya ve­rir. On­lar da ca­vab ve­rir. Biz onun şa­hi­di olu­ruq ki, Azər­bay­can ic­ti­ma­iy­yə­ti­nin fik­ri-zik­ri bir par­ti­ya li­de­ri­nin baş­qa par­ti­ya li­de­ri haq­qın­da de­di­yi, bə­zən də etik çər­çi­və­ni aşan söz­lə­ri­dir. Be­lə ol­ma­ma­lı­dır. Azər­bay­can­da pre­zi­dent seç­ki­si ke­çi­ri­lir­sə, bü­tün diq­qət ona yö­nəl­dil­mə­li­dir. Si­ya­si qüv­və­lər seç­ki­lə­rin şəf­faf, de­mok­ra­tik qay­da­da ke­çi­ril­mə­si­nə ça­lış­ma­lı­dır­lar. Bu gün iq­ti­dar par­ti­ya­sı seç­ki­də iş­ti­rak edir və qə­lə­bə qa­zan­ma­ğa id­dia­lı ol­du­ğu­nu or­ta­ya qo­yur, mü­xa­li­fət par­ti­ya­la­rı isə cı­ğal uşaq­lar ki­mi “oy­na­mı­ram” de­yir. Be­lə bir du­rum­da da mət­bu­at on­la­rın əlin­də ar­zuo­lun­maz alə­tə çev­ri­lib. Və­tən­daş­la­rın da ba­şı mə­na­sız qar­şı­dur­ma­lar­la qa­tı­lır.

– Ək­sər hal­lar­da prob­lem­lə­ri­mi­zi həm də mət­bua­tın si­ya­si­ləş­mə­si ilə əla­qə­lən­di­rir­lər…

– Si­ya­si­ləş­mə əs­lin­də jur­na­list­lə­rin cəb­hə­ləş­mə­si­nin tə­za­hür for­ma­sı­dır. Dü­şün­mü­rəm ki, si­ya­si­ləş­miş jur­na­lis­ti­ka mət­bua­tın in­ki­şa­fı­na töh­fə ve­rə bi­lər. Biz­də si­ya­si­ləş­miş jur­na­lis­ti­ka si­ya­si qrup­la­rın əlin­də alə­tə çev­ri­lə­rək ic­ti­mai rə­yi məş­ğul et­mək­lə məş­ğul­dur. Bir tə­rəf­də kim­sə han­sı­sa ad­dı­mı atan ki­mi qar­şı tə­rəf ona qar­şı hü­cu­ma ke­çir. Mə­sə­lən, pre­zi­dent seç­ki­lə­rin­də na­mi­zəd­li­yi­ni irə­li sü­rən Qu­lam­hü­seyn Əli­bəy­li haq­qın­da ar­zuo­lun­maz ifa­də­lər iş­lə­dir­lər, onu az qa­la xə­ya­nət­kar elan edir­lər. Qu­lam­hü­seyn Əli­bəy­li hər hal­da öz lə­ya­qə­ti­nə hör­mət edən, se­çi­min­də azad adam­dır, bi­zim ki­mi jur­na­list­lə­rin ona irad tut­ma­sı doğ­ru de­yil. Sa­də­cə, onun se­çi­mi­nə hör­mət­lə ya­na­şıb bu­nu an­la­yış­la qar­şı­la­maq la­zım idi. Və ya­xud Ta­hir Kə­rim­li İl­ham Əli­ye­vi dəs­tək­lə­yə­cə­yi­ni açıq şə­kil­də bə­yan edir, ona qar­şı mət­bu­at­dan is­ti­fa­də olun­maq­la hü­cum­lar təş­kil olu­nur, sat­qın ad­lan­dı­rı­lır. Am­ma mən şəx­sən dü­şü­nü­rəm ki, Ta­hir Kə­rim­li ki­mi şəxs­lə­rə bi­zim ki­mi jur­na­list­lər hör­mət et­mə­li­dir, ona gö­rə ki, Ta­hir Kə­rim­li baş­qa­la­rın­dan fərq­li ola­raq ha­ki­miy­yət­lə giz­lin iş­bir­li­yi­nə get­mə­yib. Giz­li-giz­li oyun­lar oy­na­yan­lar ha­mı­ya bəl­li­dir. Bu ba­xım­dan dü­şü­nü­rəm ki, biz si­ya­si­ləş­miş jur­na­lis­ti­ka­dan çox­dan im­ti­na et­mə­li idik ki, Azər­bay­can­da nor­mal mət­bu­at for­ma­laş­sın.

– Siz də “Seç­ki-2008” QHT koa­li­si­ya­sın­da təm­sil olu­nur­su­nuz. Koa­li­si­ya­nın işi nə­dən iba­rət ola­caq?

– Məq­sə­di­miz nor­mal, de­mok­ra­tik seç­ki­lə­rin ke­çi­ril­mə­si­nə və­tən­daş cə­miy­yə­ti təş­ki­lat­la­rı­nın yar­dım et­mə­si üzə­rin­də kök­lə­nib. Biz he­sab edi­rik ki, Azər­bay­can­da seç­ki­lər ke­çi­ril­mə­li­dir və na­mi­zəd­li­yi­ni irə­li sü­rən şəxs­lər nor­mal kam­pa­ni­ya apa­rıb öz təb­li­ğat­la­rı­nı qur­ma­lı­dır­lar. Və­tən­daş­lar da bu pro­ses­lər­də ak­tiv iş­ti­rak et­mə­li­dir. Biz he­sab et­mi­rik ki, boy­kot et­mək doğ­ru yol­dur. Və­tən­daş­la­rın seç­ki­də ak­tiv iş­ti­rak et­mə­si­nə eh­ti­yac var. O ba­xım­dan koa­li­si­ya qu­ra­raq bu pro­ses­də iş­ti­rak edə­cə­yik. Biz mü­şa­hi­də edə­cə­yik və de­mok­ra­tik seç­ki­lə­rin ke­çi­ril­mə­si­nə yar­dım­çı ol­ma­ğa ça­lı­şa­ca­ğıq. İs­tə­yi­rik ki, Azər­bay­ca­nın bey­nəl­xalq ic­ti­ma­iy­yə­tin qı­naq ob­yek­ti­nə çev­ri­lə bi­lə­cə­yi hal­lar baş ver­mə­sin. Fəa­liy­yət çər­çi­və­sin­də mət­bua­tın mo­ni­to­rin­qi­ni apa­rı­rıq. Ar­tıq hər həf­tə bu­nun­la bağ­lı bül­le­ten yay­maq niy­yə­tin­də­yik. Biz is­tə­yi­rik ki, Azər­bay­can­da hər han­sı prob­lem­lər or­ta­ya çı­xır­sa, o prob­lem­lər öl­kə­nin için­də həll olun­sun, bu prob­lem­lə­rin bey­nəl­xalq tri­bu­na­lar­da kim­lər üçün­sə ma­ni­pul­ya­si­ya­ya çev­ril­mə­si­nə im­kan ver­mə­yə­cə­yik.

– Hə­ya­ta ke­çi­rə­cə­yi­niz mü­şa­hi­də­çi­lik mis­si­ya­sı bü­tün dai­rə­lə­ri əha­tə edə­cək­mi?

– Hər hal­da im­kan­la­rı­mız öl­çü­lüb-bi­çi­lir. Ən azın­dan öl­kə əra­zi­sin­də­ki dai­rə­lə­rin ya­rı­sı­nın əha­tə edil­mə­si qə­ra­rı­na gəl­mi­şik. Ola bi­lər ki, pro­ses­lə­rin ge­di­şin­də im­kan­la­rı­mı­zı gö­tür-qoy edək və mü­şa­hi­də edə­cə­yi­miz dai­rə­lə­rin sa­yı­nı da­ha da ar­tı­raq. Am­ma ümu­mi və­ziy­yə­ti qiy­mət­lən­dir­mək üçün öl­kə­nin önəm­li bir his­sə­sin­də mo­ni­to­rinq apar­maq ki­fa­yət edə­cək. Te­le­vi­zi­ya ka­nal­la­rı­nın, qə­zet­lə­rin mo­ni­to­rin­qi ge­dir, bu, ümu­mi və­ziy­yə­ti də­yər­lən­dir­mək üçün bi­zə im­kan­lar ya­ra­dır. Elə­cə də mü­şa­hi­də pro­se­si­ni elə apa­ra­ca­ğıq ki, ümu­mi­lik­də öl­kə mü­şa­hi­də olun­sun.

– Bey­nəl­xalq təş­ki­lat­lar­la əla­qə nə­zər­də tu­tu­lub­mu?

– Çox ge­niş əla­qə­lə­ri­miz var. Biz Azər­bay­can­da hər za­man seç­ki pro­ses­lə­ri­ni iz­lə­mək­də ma­raq­lı olan bey­nəl­xalq döv­lət­lər ara­sı təş­ki­lat­lar, yə­ni ATƏT, Av­ro­pa Şu­ra­sı, bu ki­mi qu­rum­lar, elə­cə də bey­nəl­xalq qey­ri-hö­ku­mət təş­ki­lat­la­rı ilə iş­bir­li­yi qur­maq­da­yıq. Bu­ra­ya da in­san hü­quq­la­rı, me­dia ilə iş­lə­yən təş­ki­lat­lar da­xil­dir. On­lar­la həm in­for­ma­si­ya mü­ba­di­lə­si edə­cə­yik, həm də on­la­rın seç­ki­ni da­ha ya­xın­dan mü­şa­hi­də et­mə­si üçün öz im­kan­la­rı­mı­zı tək­lif edə­cə­yik. Dü­şü­nü­rük ki, Azər­bay­can­da baş ve­rən pro­ses­lər haq­qın­da­kı mə­lu­mat­la­rı bey­nəl­xalq təş­ki­lat­lar Azər­bay­ca­na qar­şı mən­fi möv­qe­də olan qay­naq­lar­dan al­ma­ma­lı­dır. Ək­si­nə, on­la­rın Azər­bay­ca­nın da­xi­lin­də olan, Azər­bay­ca­nın döv­lət­çi­li­yi­ni dü­şü­nən təş­ki­lat­lar­dan in­for­ma­si­ya al­ma­sı da­ha məq­sə­də­uy­ğun­dur. Əl­bət­tə ki, biz prob­lem­lə­rin həl­lin­də öz gü­cü­mü­zü sə­fər­bər et­mə­yə ça­lı­şa­ca­ğıq. Azər­bay­can hö­ku­mə­ti, mü­xa­li­fə­ti və ic­ti­ma­iy­yə­ti­nin iş­ti­ra­kı ilə baş ve­rə bi­lə­cək qa­nun po­zun­tu­la­rı­nın ara­dan qal­dı­rıl­ma­sı­na ça­lı­şa­ca­ğıq. Bey­nəl­xalq təş­ki­lat­lar da öz mü­şa­hi­də­lə­ri­ni apar­ma­lı­dır­lar və apa­ra­caq­lar.

Nə­si­mi Cə­fər­li

Qaynaq: Şərq qəzeti

Oxunma sayı: 7029
Share