“Olaylar”da diasporla bağlı müsahibäm

“Diasporumuz dünyanın färqlänä bilän diasporları sırasındadır”
“Azärbaycan diasporunun formalaşmasının daha bir säbäbkarı da 1979-cu il İran İslam İnqilabı oldu”

Orta Asiya vä Güney Qafqaz Söz Azadlığı Şäbäkäsinin sädri Azär Häsrät diaspora ilä bağlı “OLAYLAR”a müsahibä verib.

-Azärbaycan diasporu nä vaxtdan formalaşmağa başlayıb?

– Bizim diasporumuzun formalaşması bir neçä märhälädä baş verib. İlk märhälä Azärbaycan Xalq Cümhuriyyätinin 1920-ci ilin 28 aprelindä Rusiyanın işğalı sonucu öz fäaliyyätinä son vermäsindän sonra olub. Bu zaman işğalçı rejimdän qurtulmaq üçün bäzi aydınlarımız, millätin öndä gedänläri ölkäni tärk etmäyä mäcbur olublar. Onlarla eyni zamanda AXC-nin xaricdä tähsil üçün göndärdiyi yüzädäk gäncimiz dä ölkäyä qayıda bilmädikläri üçün xaricdä qalmalı olublar ki, onlar da Azärbaycan diasporunun zäif dä olsa ilkin formalaşmasını tämin ediblär. Növbäti märhälä 1937-ci il repressiyaları sonucu ortaya çıxıb. Azärbaycandan sürgün edilmiş on minlärlä insanımız ilk dönämlärdä diaspora kimi formalaşmasa da hazırda Azärbaycan diasporunun özäyini täşkil edirlär. Bunlardan än güclüläri Qazaxıstan vä Qırğızıstandadır. Azärbaycan diasporunun formalaşmasının daha bir säbäbkarı da 1979-cu il İran İslam İnqilabı oldu. O vaxt Güney Azärbaycanın öndä gälänlärinin bir qismi İranı tärk edäräk qärb ölkälärinä yerläşdi ki, hazırda onlar fäal diaspor tämsilçilärimizdirlär. Bütün bunlardan sonra 1988-ci il Milli Azadlıq Häräkatının başlanması ilä Azärbaycandan özälliklä dä qärb ölkäläri vä Türkiyäyä axın başladı. Mähz bu käsimin diasporda yer alması äsl diaspor fäaliyyätinä säbäb oldu. Täbii ki, SSRİ-nin tärkibindä olduğu dönämdä Azärbaycandan Rusiya vä başqa Sovet ölkälärinä yerläşänlär dä diasporumuzun formalaşmasında ähämiyyätli rol oynadı.

– Azärbaycan diasporunun hazırkı durumu qaneedicidirmi?

– Bu suala birmänalı cavab vermäk çätin olardı. Çünki bäzi ölkälärdä diasporumuz yetärincä fäaldır, Azärbaycanı tanıtmaq vä därdlärimizi hämin ölkädä täbliğ etmäk üçün böyük işlär görür. Ancaq elä ölkälär dä var ki, ordakı diaspor täşkilatlarımız çox passivdirlär. Bir dä täässüflä qeyd etmäliyäm ki, diaspor fäallarımız arasında çox zaman parçalanma müşahidä edilir ki, bu da ümumi işin zärärinädir.

– Diasporun güclänmäsinä dövlät yetärincä dästäk verirmi?

– Azärbaycanda dövlät säviyyäsindä diasporla işin tarixi elä dä qädim deyil. Bilirsiniz ki, hazırkı Diasporla İş üzrä Dövlät Komitäsinin äsası 2002-ci ildä qoyulub. Täbii ki, bu qısa müddät ärzindä, örnäk üçün, ermänilärin 100 illik diaspor täşkilatları ilä qarşı-qarşıya gälmäk elä dä asan mäsälä deyildi. Ancaq Azärbaycan dövlätinin härtäräfli maliyyä vä texniki dästäyi sayäsindä bu gün diasporumuz dünyanın färqlänä bilän diasporları sırasındadır.

– Mediada diaspor sahäsinä marağın az olmasının säbäbi nädir?

– Marağın tam da az olduğunu iddia edä bilmäräm. Maraq var. Sadäcä bu maraq bizim arzu etdiyimiz qädär deyil. Bunun da säbäbi, mäncä, Diaspor Komitäsinin ölkä mediası ilä älaqäläri yetärincä effektiv qura bilmämäsindän qaynaqlanır. Yaxşı olardı ki, bu qurum öz ätrafında diasporla işläyän jurnalistlärdän ibarät qeyri-formal bir qrup formalaşdırsın.

– Diasporun daha da güclänmäsi üçün hansı işlär görülmälidir?

– Burada, älbättä ki, dövlätin üzärinä daha çox väzifä düşür. Diaspor işilä mäşğul olan şäxslär sadäcä dövlät mämuru özälliyi daşımaqla qalmamalı, daha üstün keyfiyyätlärä malik olmalıdırlar. Näzärä almaq lazımdır ki, diasporla iş yüksäk täşkilatçılıq qabiliyyäti, yeni texnologiyalara vaqif olma, xarici dillärin mänimsänilmäsini täläb etmäklä vaxt çärçiväsinä sığmayan bir sahädir. Bu sahänin mäsulları sadaladığım özälliklärä sahib olarsa, işlär daha uğurlu alınar.

– Diasporun güclänmäsi baxımından QHT-lärin üzärinä hansı işlär düşür?

– Bu mäsäläni bütün QHT-lärä şamil etmäk doğru olmazdı. Bununla belä här bir QHT öz fäaliyyät sahäsinä uyğun olaraq Azärbaycan diasporu ilä mütämadi älaqädä olmalı, bilgi alış-verişi, daimi ünsiyyäti tämin etmälidir. Eyni zamanda qarşılıqlı säfärlärin täşkili, diaspor täşkilatları arasında älaqälärin tämini baxımından da QHT-lärimiz fäallıq edä bilärlär.

Azärbaycan Respublikası Prezidenti yanında KİV-in İnkişafına Dövlät Dästäyi Fondunun maliyyä dästäyilä çap edilmişdir

Qaynaq: Olaylar

Olaylar

Olaylar

Oxunma sayı: 875