QHT sektoruyla bağlı bäzi düşüncälärim

Azär Häsrät

Azär Häsrät

Azär Häsrät, azer@azerhasret.com

Son günlärin gärgin siyasi müzakiräläri çärçiväsindä QHT-lärlä bağlı mäsälä dä diqqät çäkir. Bu baxımdan Prezident Administrasiyasının räsmisi Äli Häsänovun mövzuyla bağlı açıqlama vermäsi, hämçinin Azärbaycan Respublikası Prezidentinin yanında QHT-lärä Dövlät Dästäyi Şurasının sädri Azay Quliyevin bir sıra narazı ictimai birlik rähbärilä keçirdiyi müzakirä, äslindä, çoxdan hällini gözläyän bir mäsälänin hälli üçün imkanlardan xäbär verir. Administrasiya räsmisi öz açıqlamasında deyir: “Qanunlar täläb edir ki, QHT-lär öz nizamnamälärinä uyğun fäaliyyät göstärsin, qanun qarşısındakı väzifälärini vä mäsuliyyätlärini därindän därk etsin, cämiyyätdä ictimai näzarät funksiyasını sağlam şäkildä häyata keçirsin, onları siyasätä sürükläyänlärä, siyasi partiyaların älaväsinä, bäzi xarici dairälärin anti-Azärbaycan fäaliyyätindä ucuz alätä çevirmäk istäyänlärä “Yox!” desinlär”.

Azay Quliyevin yanında keçirilmiş müzakirädä isä QHT-lär üçün davranış qaydalarının hazırlanmasının zäruriliyindän danışılıb.

Bu iki mäsäläyä münasibät bildirmäk üçün bir xeyli uzaqdan başlamaq istärdim.

QHT vä media sektorunda olanların çoxu bilir ki, şäxsän mänim här iki sahädä yetärincä uzun müddätli täcrübäm var. Bir neçä QHT-nin qurucusu vä rähbäri olmuşam, Azärbaycanda vä ondan känarda bir neçä dildä yazılarım indinin özündä dä därc edilir vä üstälik, än adi müxbirlikdän baş redaktorluğa qädär yol keçmişäm. Bunları ona görä yazıram ki, mäsäläylä bağlı qeydlärimi oxuyanlar niyä mähz belä yanaşdığımı daha asan anlaya bilsinlär.

Hälä 1994-cü ildä hazırda Asif Äsgärlinin başçılıq etdiyi Azärbaycan Demokratik Täläbä Gänclär Täşkilatının qurucularından biri olmuşam. O keşmäkeşli dönämdä heç bir QHT siyasätdän känarda qala bilmirdi vä bizim qurduğumuz täşkilat da istisna deyildi. Vä o qurumun siyasätä bulaşmasının, yaxud da siyasi qurumların yedäyindä getmäsinin täk säbäbkarı, bälkä dä, yalnız män idim. Biz, radikal gänclik olaraq istänilän täşkilatın hakimiyyätä qarşı çıxmasının daha düzgün olduğunu düşünänlärdändik vä adını ictimai qoyduğumuz fäaliyyät daha çox siyasi çalarlarla zängindi. Näticä isä o oldu ki, hämin täşkilat mähz bu säbäbdän parçalandı, äldän-älä keçdi vä bizim kimi siyasi iddialılardan arındıqdan sonra normal bir qurum olaraq indi QHT sektorunun än qocaman vä uğurlu täşkilatlarından biri kimi fäaliyyät göstärir. Bu, bir täcrübä idi vä äslindä, biz ondan därs almalıydıq. Amma sonrakı proseslär göstärdi ki, almadıq, ala bilmädik.

1997-ci ildä yenä dä mänim rähbärliyim altında Azärbaycan Jurnalistlärinin İşçi Birliyi (AJİB) adlı täşkilat qurduq. Bu, bir hämkarlar ittifaqı idi. Än azından biz belä iddia edirdik. İlk gündän jurnalistlärin ämäk hüquqlarından daha çox özünün siyasi yüklü bäyanatlarıyla diqqät çäkän bu qurumu täbii ki, dövlät bir QHT kimi qeydiyyata ala bilmäzdi vä almırdı da. Bizsä bunu qanun pozuntusu, şäxsimizä qarşı ayrıseçkilik kimi däyärländiräräk “mübarizä” aparırdıq. Nähayät ki, bir neçä illik cähdlärdän sonra täşkilat Jurnalistlärin Hämkarlar İttifaqı (JuHİ) adı altında qeydä alındı vä yavaş-yavaş doğrudan da bir hämkarlar ittifaqı kimi fäaliyyät göstärmäyä başladı. Amma yenä dä mänim siyasi meyllärim bu qurumun normal bir hämkarlar ittifaqı kimi fäaliyyätinä ängäl olmağa davam edirdi vä bunu tam olaraq därk etdiyim anda täşkilatdan ayrılmaq qärarına gäldim. Beläliklä, 2002-ci ilin dekabr ayında JuHİ sädrliyindän istefa verdim, sädr väzifäsi müväqqäti olaraq sädrin 1-ci müavini Müşfiq Äläsgärliyä hävalä edildi.

Görünür, uzun müddät mänimlä birlikdä işlämäk onun da özünü siyasätdän känarda tutmasını mümkünsüz etmişdi ki, Müşfiq Äläsgärli sonrakı bir neçä il ärzindä täşkilatın fäaliyyätini arzu olunan şäkildä qura bilmirdi. Hätta däfälärlä mänä müraciät edirdi ki, necä işläyäk, nä iş göräk? Mänim dä täk tövsiyäm bu olurdu ki, täşkilatdan uzaqlaşmışam, heç bir işinizä qarışmıram, özünüz bildiyinizi edin. Amma bütün bunlarla bärabär qurucusu olduğum bir täşkilatın getdikcä gözdän düşmäsinä, hätta beynälxalq säviyyädä belä äldä edilmiş mövqeläri äldän vermäsinä dözä bilmäzdim. Ona görä dä sonda yeni rähbärliyä tövsiyäm bu oldu ki, bir QHT olaraq här şeydän öncä siyasi qurumlardan mäsafäli davranın, dövlät qurumlarıyla tämaslardan qätiyyän çäkinmäyin. Bu tövsiyäm bir qädär cäsarät täläb edirdi. Çünki o dönämlär QHT-lärin dövlät qurumlarıyla älaqäläri bir sürü qaragüruh täräfindän “satqınlıq” kimi däyärländirilirdi. Elä indi dä hämin qaragüruhun qalıqlarına rast gälmäk olur.

Beläliklä, JuHİ bütün siyasi meyllärdän tam olaraq uzaqlaşmaqla häm dövlät, häm dä qeyri-dövlät sektorunda normal münasibätlär qurdu. Bu isä ona gätirib çıxardı ki, täşkilat siyasätlä deyil, sırf qarşısına qoyduğu nizamnamä väzifälärilä mäşğul olmağa başladı. Näticädä qurum istär ölkä içindä, istärsä dä ölkä dışında özünä olan etimadı bärpa etdi, dövlätlä münasibätlärindä olan ängällär aradan qalxdı, heç bir siyasi fäaliyyätä bulaşmadan normal iş rejiminä keçdi. Vä maraqlısı odur ki, räsmi hakimiyyät bu cür fäaliyyätä näinki mane olmadı, äksinä, yaşıl işıq yandıraraq JuHİ-nin timsalında bütün QHT-lärin nizamnamä fäaliyyätini häyata keçirmäsi üçün şärait yaratmağa hazır olduğunu ämäldä göstärmiş oldu.

Bu täcrübäni ona görä paylaşıram ki, indi Azärbaycanda QHT-lärä şärait yaradılmadığını, basqılar olduğunu iddia edänlär bir dä dönüb özlärinä baxsınlar. Şübhäsiz, onlar da mänim kimi siyasätä bulaşdıqlarının färqinä varacaqlar. Hazırda hay-küy salan qurumların äksäriyyätinä baxdıqda därhal görünür ki, bunlar siyasi partiyaların, yaxud da hansısa märkäzlärin yedäyindä gedir. Elä ona görä dä heç kimin tanımadığı adamların adları siyasi mähbus kimi hallandırılır, yaxud da än qocaman korrupsioner belä siyasi mähbus elan edilir. Belä iddiaları icad edib tirajlayan şäxslärin başçılıq etdiyi qurumların özlärini araşdıranda isä bälli olur ki, hakimiyyäti korrupsiyada ittiham edänlärin özläri, sän demä, xirtdäyädäk korrupsiya içindäymiş. Yaxud da insan haqlarını qoruduğunu iddia edänlär hansısa xarici märkäzlärin tälimatları äsasında QHT fäaliyyätini unudub siyasi bäyanatlarla çıxış edir. Bütün bunlar da täbii olaraq bu dövlätin mäsuliyyätini räsmän çiynindä daşıyan väzifäliläri häräkätä gätirmäliydi vä gätirdi dä. Yäni anladığım odur ki, Azärbaycan dövläti QHT-lärin mähz ictimai fäaliyyätlä mäşğul olması, siyasi qurumların yedäyindän qurtulmasını istäyir. Älbättä ki, bu haqlı istäkdir. O baxımdan QHT Şurasındakı müzakirälär, Prezident Administrasiyası räsmisinin säsländirdiyi fikirlär diqqätä alınarsa, mäncä, häm QHT sektoru, häm dä bütövlükdä cämiyyätimiz çox şey qazanar.

Burada bir dä onu demäk istärdim ki, dövlät räsmilärinin fikirläri faydalıdır, amma gäräkdir ki, dövlät dä QHT-lärin tez-tez üzläşdiyi bäzi problemläri kompleks şäkildä häll etmäk üçün addımlar atsın. O baxımdan Milli QHT Forumunun qurultayında säsländirdiyim bir fikri burda täkrarlamaq istärdim: dövlät hesabına QHT evinin tikilmäsi bir çox problemläri häll edä bilär. Çünki biz QHT rähbärläri olaraq çox zaman ofis, tädbirlärin keçirilmäsi üçün zal problemini häll etmäkdä çätinlik çäkirik. Bu isä ona gätirib çıxarır ki, problemini häll etmäkdä çätinlik çäkän zäif iradäli QHT rähbärläri özünü Azärbaycana qarşı olan zärärli märkäzlärä täslim edir, iradäsi möhkäm olanlarsa sadäcä bu sahädän çäkilir. Här iki halda itirän dövlät vä cämiyyät olur. QHT-lärin siyasi partiyaların vä zärärli märkäzlärin yedäyindä getmäsinin qarşısını almağın, onların sırf nizamnamä mäqsädläri üçün fäaliyyätini tämin etmäyin yeganä yolu bu sahäyä dövlät qayğısını artırmaq olardı. Düzdür, QHT Şurası da son illär ärzindä böyük işlär görür, amma görülä biläcäk işlär dä az deyil. Azärbaycan dövlätinin iqtisadi imkanları indi bu xırda mäsäläni häll etmäk üçün bütün imkanları mümkün edä bilär…

Oxunma sayı: 3126
Share