Müharibälärin mediada işıqlandırılması – Video

Azär Häsrät, azer@azerhasret.com

“Tärs bucaq”da yenidän xoş gördük, äziz tamaşaçılar.

1982-ci ildä Argentinayla Böyük Britaniyanın Folkländ adaları üstündä müharibäsi än pis işıqlandırılan müharibä kimi yadda qalıb. Britaniya hökumäti bütün imkanlarını işä salaraq hätta än adi fotoşäklin belä çäkilmäsini ängällämişdi o zaman. Hämin müharibänin üstündän düz 20 il keçdikdän sonra Britaniyalı jurnalist Culian Barns yazırdı ki, “bütün yaxşı vä pis xäbärlär Londonda saf-çürük edildikdän sonra yayımlanırdı”. İstär Britaniya, istärsä dä dünya mediası iki böyük dövlät arasındakı müharibädän särbäst reportajlar hazırlamaqdan mährum edilmişdi vä bütün bunlar “milli tählükäsizlik” adına edilirdi.

Culian Barns, The Guardian, 25 fevral 2002: “Folkländ müharibäsi zamanı bizim silahlı qüvvälärimiz Argentinalıları däf edärkän Müdafiä Nazirliyi Britaniya mediasını istiqamätländirirdi. Bütün xäbärlär yalnız London üzärindän yayımlanırdı. Härbi jurnalistlär bir dä onda xäbär tuturdular ki, onların reportajları ämälli-başlı süzgäcdän keçiriläräk yayımlanıb. Savaşın getdiyi ilk 54 gündä Britaniya mediası bir dänä dä olsun fotoşäkil yayınlaya bilmämişdi. Dönämin än mäşhur savaş fotomüxbiri Don Makkallin, hämçinin Roddi Levellin akkreditasiya olunmamışdılar. Bütün räsmi xäbärläri yalnız Müdafiä Nazirliyinin sözçüsü Yan Makdonaldın säsländirmäk ixtiyarı vardı”.

2003-cü ilin dekabrında Fransada näşr edilän Le Croix qäzetinin müxbiri Alen Hertoge müällifi olduğu “Yaramazlıqların savaşı” adlı kitabına görä işdän qovulmuşdu. Jurnalist Fransanın än aparıcı qäzetlärindän olan Le Monde, Le Figaro, Liberation, Ouest France vä Le Croix qäzetlärini İraq müharibäsini qeyri-obyektiv işıqlandırmaqda ittiham edirdi. O yazırdı ki, aparıcı qäzetlärdä oxuculara müntäzäm olaraq İraq müharibäsi haqqında yalan informasiyalar verilib. Jurnalistlär öz ämällärindä daha çox vätänpärvärlikdän çıxış edib, näinki jurnalistika prinsiplärindän. Alen Hertoge işdän qovulduqdan sonra verdiyi açıqlamalarda da bildirirdi ki, ölkä mediasının öndä gälänläri İraqdakı müharibäni obyektiv işıqlandırmaq äväzinä räsmi Parisin istäyinä uyğun olaraq anti-Amerikan täbliğatı aparıb.

"Tärs bucaq" efirdä

“Tärs bucaq” efirdä

1955-75-ci illäri ähatä edän Vyetnam müharibäsindä isä ABŞ jurnalistlärä mähdudiyyätlär tätbiq etmişdi. Düzdür, jurnalistlärin savaş meydanına girmäsi ängällänmirdi. Amma onlardan yazılı iltizam alınırdı ki, härbi texnika vä canlı qüvvänin häräkätläri barädä heç bir xäbär yaymayacaqlar. Buna baxmayaraq indinin özündä dä bu ölkädä inanırlar ki, jurnalistlärä verilän azadlıqlar häddän artıq olub vä buna görä dä ABŞ Vyetnam müharibäsini uduzub.

1983-cü ildä ABŞ äsgärläri Karib dänizindäki Grenada adasını işğal edärkän Prezident Ronald Reygan vä müdafiä naziri Kaspar Uaynberger räsmi şäkildä bäyan etmişdi ki, heç bir media tämsilçisi adaya buraxılmayacaq. Hätta gizli şäkildä adaya getmiş jurnalistlär dä äsgärlär täräfindän tutularaq geri qaytarılmışdı. Washington Post, New York Times, CBS News kimi aparıcı ABŞ media qurumları bu häräkätläri pisläsä dä Reygan administrasiyası härbi ämäliyyatlar başa çatanadäk heç bir jurnalisti adaya buraxmamışdı. Hätta döyüş sähnälärini äks etdirän fotoların yayımını belä Müdafiä Nazirliyi özü häyata keçirirdi.

ABŞ bu cür mähdudiyyätläri 1990-91-ci illärdäki 1-ci Körfäz Savaşında da tätbiq etmişdi. Näinki jurnalistlärin särbäst häräkäti ängällänmiş, ümumiyyätlä medianın bu savaşı işıqlandırması ciddi näzarät altında häyata keçirilmişdi. Vä bütün bunlar da ABŞ-ın milli tählükäsizliyi naminä edilirdi. Özü dä media qurumlarının böyük äksäriyyäti bu mähdudiyyätlärä anlayışla yanaşırdı.

Sual oluna bilär ki, niyä birdän-birä bu mövzuya toxunduq? Mäsälä ondadır ki, Azärbaycan da düşmänlä üz-üzädir vä täässüflär olsun ki, bir sıra media qurumlarımız bunu yetärincä anlamır. Elä ona görä dä avqustun 29-da Prezident Administrasiyasının rähbäri Ramiz Mehdiyev ölkä mediasının nümayändälärini toplayaraq geniş müşavirä keçirdi. Müşaviränin äsas mövzusu fäal härbi ämäliyyatlar zamanı jurnalistlärin davranışları idi.

Ramiz Mehdiyev, Prezident Administrasiyasının rähbäri: “Son hadisälär zamanı informasiya agentliklärindän biri Müdafiä Nazirliyinin räsmi açıqlamasını gözlämädän şähid olmuş härbi qulluqçular haqqında özäl kanallarla äldä etdiyi, äsasän dä yanlış mälumatlar äsasında xäbärlär yayıb. Bäzi saytlar isä bütün mümkün särhädläri aşaraq hälak olanların sayı barädä fantastik räqämlär säsländiriblär. Belä canfäşanlıq bir çox hallarda yanlış informasiyanın dövriyyäsinä vä anlaşılmazlıqların yaranmasına säbäb olur. Digär täräfdän isä Azärbaycan Ordusunu nüfuzdan salır, cämiyyätdä ona inamsızlıq yaradır. Biz görmämişik ki, ermänilär bu yolla getsinlär, belä halları geniş yaysınlar. Äksinä, onlar här vächlä ordunun nüfuzunu qaldırırlar, hätta itkilärini belä gizlädirlär”.

Burada diqqät çäkmäk istädiyimiz äsas mäqam ondan ibarätdir ki, Azärbaycan, torpaqlarının işğal altında olmasına baxmadan belä ABŞ vä digär ölkälär kimi medianın fäaliyyätinä mähdudiyyät tätbiq etmir. Lakin täässüflär olsun ki, bäzi dırnaqarası jurnalistlär bu azadlıqdan sui-istifadä edäräk ölkämizin zärärinä olan täbliğatla mäşğul olur. Administrasiya rähbäri dä elä bu mäsäläyä belä yanaşma särgilämäklä bir daha Azärbaycanın media azadlığı mäsäläsindä onu tänqid edän ölkälärdän daha irälidä olduğunu göstärdi. Halbuki Ermänistanla müharibä şäraiti näzärä alınaraq media üzärindä haqlı dövlät näzaräti tätbiq etmäk olardı. Necä ki, bunu ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa kimi demokratiya öndärläri edir…

Vä biz jurnalistlär dä xäbärä yanaşarkän milli kimliyimizi vä dövlätimizin mänafeyini unutmamalıyıq.

Gecäniz xeyrä qalsın.

Veriliş 7 sentyabr 2014-cü il saat 21.10-da efirä gedib.

Oxunma sayı: 716